جمعه , ۲۶ مهر ۱۳۹۸
خانه « دسته‌بندی نشده « شش کلاه تفکر
شش کلاه تفکر

شش کلاه تفکر

شش کلاه تفکر

شش کلاه تفکر

شش کلاه تفکر را در این مقاله بررسی خواهیم کرد.

 

شاید جایی شنیده‌اید که می‌گویند:

  • فلانی کلاً آدم خوشبینیه و خیلی هم از این ضربه خورده ولی دست‌بردار نیست
  • فلانی کلاً آدم بدبینیِ و انگار به‌کل دنیا شک داره
  • فلانی کلاً آدم احساساتیه و فیلم هندیی برای خودش
  • فلانی کلاً آدم منطقیه هر کاری که منطقی باشه انجام میده
  • فلانی کلاً آدم مدیریتیه و همیشه دوست داره مدیریت کنه
  • فلانی کلاً آدم خلاقیه و همیشه خلاقیت به خرج می ده

اما واقعا چرا این‌گونه است؟

دلیل این مسئله این است که هر یک از این افراد به یک بعد از تفکر بیشتر توجه کردند و در آن مهارت بیشتری به دست آوردند. ولی این مقاله را بخوانید تا کاملاً متوجه این موضوع شوید. فکر کردن و تفکر قدرتی مرموز است که خداوند فقط آن را به انسان اعطا کرده است. ضامن بقای نسل بشر همین نیروی عجیب است. همه ما در تمام مراحل زندگی خود از فکر استفاده می‌کنیم. احتمالاً هرروز این واژه‌ها می‌گوییم.  

  • فکر می‌کنم فلان اخبار بد است.
  • فکر می‌کنم فلان کار را نباید می‌کردم
  • فکر می‌کنم فلان چیز درست است
  • فکر می‌کنم فلان رنگ لباس به من بیشتر می‌آید
  • فکر می‌کنم باید عاقلانه‌تر تصمیم بگیریم
  • فکر می‌کنم …

 

آموزش مهارت فکر کردن در کشورهای پیشرفته

شاید بسیاری از شما فکر کنید که بعضی‌ها ذاتاً می‌توانند خوب فکر کنند و برخی دیگر ذاتاً نمی‌توانند خوب فکر کنند و کلاً فکرهایشان اشتباه از آب درمی‌آید. شاید برایتان جالب باشد فکر کردن هم یک مهارت است. فکر کردن را هم دورسی همچون ریاضی، علوم، فیزیک شیمی و … می‌توان آموزش داد. متأسفانه در کشور ما هیچ‌گونه آموزشی برای این مهارت کاربردی ارائه نشده است.

ادوارد دوبونو پدر تفکر جهان و نویسنده کتاب شش کلاه تفکر با طراحی مباحثی به هر افراد در آموزش می‌دهد که چگونه با ترتیب و سازمان‌یافته فکر کنند و به راه‌حل‌های مناسب برای مشکلاتشان دست یابند. منشأ تمامی اتفاقات جهان در فکر انسان شکل می‌گیرید و بعد بروز پیدا می‌کند. ادوارد دوبونو برای اولین بار در تاریخ زندگی بشر تفکر را از حالت گنگ خود خارج کرد و به یک مهارت قابل‌آموزش تبدیل کرد.

هدف ادوارد دوبونو ساده‌سازی فرآیند تفکر و عام فهم کردن این مباحث بود که به‌خوبی به هدف خود دست‌یافت. مهارت تفکر در سرتاسر زندگی ما نیاز است. ممکن است شما مهارتی مثل خواندن و نوشتن را بلد باشید ولی شاید در روز یکی دو بار به آن نیاز پیدا کنید ولی تفکر مهارتی است که از لحظه تولد تا مرگ لحظه‌به‌لحظه به آن نیاز دارید.

 

 

مهم‌ترین آفت فکر کردن

مهم‌ترین آفت فکر کردن این است که ما باید درآن‌واحد به شش بعد فکر کنیم. یعنی زمانی که در مورد موضوعی فکر می‌کنیم ذهن مابین احساسات، منطق،خلاقیت، اطلاعات، امید توجه می‌کند. این مثل این است که شما بخواهید در یک‌لحظه شش ماشین را هل بدهید که امکان‌ناپذیر است. شش کلاه تفکر ابتدا فکر کردن را ساده‌تر خواهد کرد زیرابه شخص اجازه می‌دهد که به همه ابعاد یک مسئله (احساسات، منطق،خلاقیت، اطلاعات، امید) به‌صورت جداگانه توجه کند.

 

مطالب مرتبط :  6 توصیه از ثروتمندترین فرد جهان درباره خلاقیت

شش کلاه تفکر چیست؟

اگر شما ذاتاً انسان بدبینی  باشید، احتمالاً هنگام تصمیم‌گیری بیشتر متمرکز بر کمبودها، ایرادات  و مشکلات می‌شوید و از فرصت‌ها، نکات و ابعاد مثبت غافل می‌شوید. اگر شما ذاتاً انسان خوش‌بینی  باشید، احتمالاً هنگام تصمیم‌گیری بیشتر متمرکز بر داشته‌ها نکات مثبت و، می‌شوید و از تهدیدات، خطرات و نکات منفی غافل می‌شوید. اما چاره کار چیست؟ تکنیک شش کلاه تفکر

 

 

 

 

 

شما می‌توانید در جلسات گروهی و یا فردی از تکنیک شش کلاه تفکر استفاده کنید. مزیت تکنیک شش کلاه تفکر این است که مانع از این می‌شود که شما مطابق میل خود و فقط از همان زاویه‌ای که همیشه به مسئله نگاه می‌کردید نگاه کنید. تکنیک شش کلاه تفکر شما را وادار می‌کند که از هر شش بعد به مسئله نگاه کنید تا ابعاد مخفی و پنهان موضوع برایتان آشکار شود. مثلاً اگر آدم خوش‌بینی هستید شما را وادار می‌کند از زاویه بدبینی، منطق، خلاقیت، احساسات، نظارت و .. به مسئله نگاه کنید.  در ادامه اشاره داریم به اینکه این شش کلاه و شش رنگ هرکدام چه معنایی دارند:

 

کلاه‌سفید

6 کلاه تفکر ادوارد دوبونو

زمانی که کلاه‌سفید را بر سر می‌گذارید شما فقط باید تحت همین کلاه فکر کنید. همان‌طور که می‌دانید رنگ سفیدرنگی خنثی است. یعنی شما هم در مواجه با مسئله باید خنثی با آن برخورد کنید و از عقاید، الگوها و باروهای مثبت شده ذهنی خود استفاده نکنید. مثل یک کامپیوتر که کاملاً نسبت به اطلاعات خنثی است شما هم باید خنثی با اطلاعات برخورد کنیم. فقط با این کلاه دنبال واقعیت‌ها باشید و ذهنیت خود را درگیر در نتایج کنید. واقع‌بینی و فقط دنبال آمار، ارقام، اطلاعات و حقایق بودن اساس تفکر با کلاه‌سفید است.

 

خلاصه کلاه‌سفید

کلاه‌سفید= فقط حقایق و آمار محض

 

 

کلاه قرمز

شش کلاه تفکر ادوارد دوبنو

 

زمانی که کلاه قرمز را بگذارید شما فقط باید تحت همین کلاه فکر کنید. همان‌طور که می‌دانید رنگ قرمزرنگ هیجانات، شور و احساسات است. یعنی شما در مواجه با مسئله باید از دریچه احساسات به آن نگاه کنید. ببینید نسبت به مسئله چه حسی دارید. اصلاً نیازی نیست برای احساسات خود دلیل و منطق ارائه دهید. هر احساسی که نسبت به مسئله‌دارید را بیان کنید. این کلاه به این دلیل ارائه‌شده است که واکنش‌های غریزی و احساسی افراد را نسبت به مسئله آشکار کند.

 

خلاصه کلاه قرمز:

رنگ قرمز= بیان همه احساسات و هیجانات بدون ارائه دلیل

 

 

کلاه‌سیاه

کتاب شش کلاه تفکر

همان‌طور که می‌دانید رنگ سیاه‌رنگ بدبینی و تیره تارکی است.  زمانی که کلاه‌سیاه را بر سر می‌گذارید، شما باید تنها به نتایج بالقوه منفی، تهدیدات و چالش‌های تصمیمات خود دقت کنید. البته بدبینی باید منطقی و بر اساس مدارک باشد. تحت این کلاه شما باید نگاهی کاملاً محتاطانه و بدبینانه داشته باشید. زمانی که به دنبال پیدا کردن یک ایده یا اجرای یک ایده هستید این کلاه کمک شایانی به پیدا شدن نقاط ضعف می‌کند. این کلاه کمک می‌کند تا برنامه‌ریزی‌های دقیق‌تر و منعطف‌تر انجام شود. این کلاه کمک شایانی به افراد و سازمان‌ها می‌کند که کمی دچار خوش‌بینی غیرواقعی هستند تا با پیش‌بینی چالش‌های موجود در سر راه اجرای یک پروژه تصمیمات صحیحی را بگیرند.

 

مطالب مرتبط :  چگونه اختراع خود را ثبت کنیم؟ - مدارک و روش ثبت اختراع

خلاصه کلاه سیاه:

کلاه‌سیاه= توجه و تمرکز بر نقاط ضعف، چالش‌ها و تهدیدات

 

 

کلاه زرد

شش کلاه فکری

زردرنگ خورشید و نور است. رنگ امید به آینده، درخشندگی و توجه بر نقاط مثبت است. تحت این کلاه شما باید کاملاً خوش‌بینانه به مسئله نگاه کنید. کلاه‌سیاه به شما کمک می‌کند تا تفکر مثبت داشته باشید. تحت این کلاه شما چون شما با دیدگاه مثبت به مسئله نگاه می‌کنید نقاط مثبت را خواهید دید. اگر خوب از این کلاه استفاده کنید به شما کمک می‌کند تا تمامی مزایای یک ایده، تصمیم، پروژه و … را  ببینید. این کلاه امیدبخش و ایجادکننده انگیزه و هیجان برای انجام کار و پشتکار است. هرگاه دچار ناامیدی شدید این کلاه را بر سرخود بگزارید!

 

خلاصه کلاه زرد

کلاه زرد= تمرکز بر نقاط مثبت و پیدا کردن مزایا

 

 

کلاه سبز

کلاه های فکری

سبزی رنگ طبیعت است. هرروز طبیعت چیزی می‌آفریند و خلق می‌کند. خلق کردن بدون خلاقیت امکان ندارد.با کلاه سبز هم باید به دنبال ایجاد راه‌حل‌های خلاقانه باشیم. کلاه سبز کلاه تفکر خلاق و ایده‌های نو و بکر است.خلاقیت خود را باید تحت این کلاه بروز دهیم. در این کلاه باید به دنبال راه‌حل‌ها و ایده‌های غیرمعمول بگردیم تا بتوانیم خلاقانه مسئله خود را حل کنیم. شاید بگویید که این مورد بسیار سخت است و نمی‌توان هرلحظه که بخواهیم ایده بدهیم زیرا خلاقیت یک‌چیز غیرقابل‌پیش‌بینی است. اما تکنیکی وجود دارد و می‌گوید اگر خود را نیاز به ایده‌ای دارید دست‌به‌قلم شوید و فقط سعی کنید تعداد زیادی راه‌حل بنویسید و خواهید دید که چگونه ایده‌های خلاقانه پیدا خواهند شد.  

 

خلاصه کلاه سبز:

کلاه سبز= خلاقیت

 

کلاه آبی

 

حل مسئله از طریق شش کلاه تفکر

آبی نشان مدیریت و نظارت است. آبی‌رنگ آسمان است که همه‌چیز را دربر گرفته است و فراسوی منظره‌ها است. آبی‌رنگ آرامش  و توجه دقیق است. کلاه آبی کنترل اوضاع را نشان می‌دهد. کلاه آبی کلاه نظارت است و تلاش می‌کند بر کلیه روند کارها و نتایج به‌دست‌آمده ،نظارت داشته باشد. باید همانند سرمربی یک تیم فوتبال که از بالا همه‌چیز را می‌بینید و یا یک استراتژیست که اوضاع را مدیریتی بررسی می‌کند اوضاع را بررسی کنید و اولویت‌ها و محدودیت‌ها را مشخص کنید. تحت این کلاه فقط به نظارت و مدیریت یک مسئله توجه کنید.

 

خلاصه کلاه آبی:

کلاه آبی= تمرکز بر مدیریت و نظارت

 

مثال استفاده از تکنیک شش کلاه تفکر

مدیران ارشد یک کارخانه تولیدی در حال بررسی این موضوع هستند که آیا باید یک خط تولید جدید تأسیس کنند یا خیر؟  اوضاع اقتصادی زیاد خوب نیست و برخی از رقبایشان دچار ورشکستگی و یا در حال ورشکستگی هستند. آن‌ها می‌خواهند از تکنیک شش کلاه تفکر برای تصمیم‌گیری استفاده کنند.

جلسه شروع می‌شود …

 

مطالب مرتبط :  خلاقیت از دیدگاه دیوید اگیلوی

کلاه‌سفید

 

 

با گذاشتن کلاه‌سفید، آن‌ها اطلاعات و داده‌ها را آنالیز می‌کنند. آن‌ها متوجه می‌شوند که طی سال اخیر به خاطر شرایط بد اقتصادی  تعدادی از رقبایشان ورشکسته شده‌اند و تعدادی هم اوضاع خوبی ندارند. طبق گزارش مدیران داخلی این کارخانه که توانسته مزیت رقابتی خود را حفظ کند. مطابق پیش‌بینی و مطالعات دقیق صورت گرفته با کاهش رقبا تعداد مشتریانش افزایش پیدا خواهد کرد.

 

کلاه‌سیاه

 

با گذاشتن کلاه‌سیاه برخی از مدیران می‌گویند که شرایط بد اقتصادی احتمالاً گریبان آن‌ها را هم خواهد گرفت و باید بیشتر توجه کنند زیرا برخی از رقبا ورشکسته شده‌اند. برخی می‌گویند احتمالاً خودمان هم تا سال آینده ورشکسته می‌شویم چون هزینه تولید افزایش پیدا می‌کند. برخی از مدیران این کار یک ریسک خطرناک برای سازمانشان می‌دانند زیرا در چالش اقتصادی طرح توسعه‌ای دارند.. برخی کاهش قدرت خرید مردم را دلیل بر کاهش تقاضا می‌دانند. برخی پیدا شدن سروکله رقیب خارجی را یک تهدید می‌دانند.

 

کلاه زرد

 برخی این موقعیت را بهترین فرصت برای تسلط بر بازار می‌دانند. برخی می‌گویند که به‌محض ورشکسته شدن چند رقیب دیگر سود قابل‌توجهی به دلیل افزایش فروش کسب خواهند کرد. عده‌ای تکنسین‌های بیکار حرفه‌ای رقبا را بهترین فرصت برای جذب نیروهای خبره می‌دانند. عده‌ای می‌گویند که این حداقل اتفاقات است زیرا بازار بدون رقیب یعنی یکه‌تازی.

 

کلاه سبز

عده‌ای از مدیران می‌گویند به‌جای تأسیس خط تولید جدید با هزینه کمتر خط تولید رقبا را خریداری کنیم. عده‌ای دیگر می‌گویند که تجهیزات رقبای ورشکسته را زیر قیمت خریداری کنیم. عده‌ای می‌گویند آن‌ها را تحت لیسانس خودمان درآوریم و با برند خود بفروشیم.

 

کلاه آبی

برخی از مدیران تحت این کلاه مدیریت صحیح را بسیار مهم می‌دانند. برخی از مدیران نظارت بر روند اجرای راهکارهای ارائه‌شده در جلسه را مهم می‌دانند. برخی از مدیران آموزش مدیران برای مدیریت این برهه حساس را کلیدی می‌دانند.

 

نکات مهم:

  1. الزاماً در هر جلسه نیاز نیست از همه کلاه‌ها استفاده شود. هر کلاهی که نیاز بود را استفاده کنید.
  2. برای هر کلاه به ازای هر نفر ۱ دقیقه وقت اختصاص دهید. یعنی اگر ۱۰ نفر در جلسه حضور دارند ۱۰ دقیقه وقت مناسب است.
  3. اگر بحث‌ها در زمان مقرر مفید بود ولی هنوز به پایان نرسیده است بحث‌ها متوقف نکنید و ادامه دهید.
  4. تمرین کلید پیروزی است. چند باری این تکنیک را تمرین کنید.
  5. سعی کنید مدیریت زمان جلسه و نحوه‌ی استفاده از کلاه‌ها را خوب یاد بگیرید.

 

کلام آخر:

اگر می‌خواهید مهارت تفکرات خودتان تقویت کنید و یک دید کامل و پخته نسبت به این مسائل داشته باشید حتماً توصیه می‌کنم کتاب شش کلاه تفکر مطالعه کنید. این کتاب ترجمه (Six thinking hat) هست که توسط انتشارات زیادی در ایران چاپ‌شده است.

 

 

درباره‌ی سعید کیانفر

سلام من سعید کیانفر هستم و در این وبسایت مطالب و یافته های خودم درباره خلاقیت با شما به اشتراک بگذارم.

همچنین ببینید

محر کهای مغزی خلاقیت

۹ محرک‌ مغزی برای تقویت خلاقیت

۱۰ مورد از محرک‌های مغزی برای تقویت خلاقیت  آیا احساس می‌کنید که نیاز به تقویت …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *